Feedback

Zoekresultaat - inzien document

ECLI:NL:RBGEL:2015:1295

Instantie
Rechtbank Gelderland
Datum uitspraak
24-02-2015
Datum publicatie
27-02-2015
Zaaknummer
06/920003-12
Formele relaties
Hoger beroep: ECLI:NL:GHARL:2017:7586, (Gedeeltelijke) vernietiging en zelf afgedaan
Rechtsgebieden
Strafrecht
Bijzondere kenmerken
Eerste aanleg - meervoudig
Inhoudsindicatie

Verdachte heeft in zijn hoedanigheid als directeur een onderneming die zich in brede zin bezig hield met kinderopvang enkele jaren schuldig gemaakt aan subsidiefraude. Volgt een werkstraf van 240 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van 4 maanden.

Vindplaatsen
Rechtspraak.nl
Verrijkte uitspraak

Uitspraak

RECHTBANK GELDERLAND

Team strafrecht

Zittingsplaats Zutphen

Parketnummer : 06/920003-12

Data zitting : 12 mei 2014 en 10 februari 2015

Datum uitspraak : 24 februari 2015

TEGENSPRAAK

Vonnis van de meervoudige kamer in de zaak van

de officier van justitie bij het arrondissementsparket Oost-Nederland

tegen

naam : [verdachte]

geboren op : [geboortedatum] te [geboorteplaats]

adres : [adres 1]

plaats : [woonplaats]

Raadsvrouw: mr. M.B.W.G. Beutener, advocaat te Deventer.

1 De inhoud van de tenlastelegging

Aan verdachte is ten laste gelegd dat:

1.

dat de [bedrijf] en/of de [stichting]

, op één of meer tijdstippen in de periode van 1

januari 2007 tot en met 24 januari 2012, in de gemeente Harderwijk, althans in

Nederland, tezamen en in vereniging met één of meer andere rechtspersonen

en/of een of meer natuurlijke personen, althans alleen,

meermalen, althans eenmaal,

(een (onder)deel van) de (project)administratie van Project I 2007KO20027

("Kinderopvang Natuurlijk Beter") en/of (een (onder)deel van) de

(project)administratie van Project 2 2008KO30035 ("Pedagogisch

Ondersteuningspunt") welke (project)administraties (onder)deel uitmaken van

de (bedrijfs)administratie van de [bedrijf]

en/of de [stichting]

(elk) zijnde een (samenstel van) geschrift(en), welke in onderlinge samenhang

bestemd was/waren om te dienen tot bewijs van het daarin gestelde, althans van

enig feit

(telkens) valselijk heeft/hebben opgemaakt en/of heeft doen opmaken of

vervalst en/of doen vervalsen,

door (telkens) tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans

alleen en/of ieder voor zich, (telkens) de hierna onder 1. tot en met 21.

genoemde urenverantwoordingsoverzicht(en), althans een of meer van die

genoemde urenverantwoordingsoverzichten, waarop (telkens) valselijk en/of in

strijd met de waarheid was vermeld -zakelijk weergegeven-

op één of meer van genoemde urenverantwoordingsformulieren Kinderopvang

Natuurlijk Beter (Project I 2007KO20027) meer uren werden verantwoord dan

feitelijk werden verricht ten behoeve van dit project en/of uren buiten de

projectperiode gemaakt, zodanig werden geantidateerd dat de betreffende uren

binnen de projectperiode vielen en derhalve subsidiabel bleven

en/of

op één of meer van genoemde urenverantwoordingsformulier en Pedagogisch

Ondersteunings Centrum (Project 2 2008KO30035) de oorspronkelijke datering, is

verwijderd en vervangen voor een datum die vóór het einde van het project op 1

juli 2010 ligt en/of uren buiten de projectperiode gemaakt, zodanig werden

geantidateerd dat de betreffende uren binnen de projectperiode vielen en

derhalve subsidiabel bleven,

in die (bedrijfs)administratie en/of projectadministratie van Project I

2007KO20027 en/of Project 2 2008KO30035 te boeken of te doen boeken en/of op

te nemen en/of te doen opnemen:

1.-de Kosten/ uren per activiteit t/m mei 2009 verantwoording van Project I

2007KO20027 met betrekking tot [naam 1] (ordner 2, blz. 0520)

en/of

2.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week vijf in 2009 (ordner 3, blz. 0753)

en/of

3.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week zes in 2009 (ordner 3, blz. 0752),

en/of

4.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week zeven in 2009 (ordner 3, blz. 0751),

en/of

5.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week acht in 2009(ordner 3, blz. 0750),

en/of

6.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week negen in 2009 (ordner 3, blz. 0749),

en/of

7.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week tien in 2009 (ordner 3, blz. 0748),

en/of

8.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 26 in 2008 (ordner 3, blz. 0838)

en/of

9.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 28 in 2008 (ordner 3, blz. 0837)

en/of

10.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 35 in 2008 (ordner 3, blz. 0834)

en/of

11.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 36 in 2008 (ordner 3, blz. 0833)

en/of

12.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 37 in 2008 (ordner 3, blz. 0832)

en/of

13.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 38 in 2008 (ordner 3, blz. 0831)

en/of

14.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 39 in 2008 (ordner 3, blz. 0830)

en/of

15.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 41 in 2008 (ordner 3, blz. 0828)

en/of

16.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 25 in 2010 (ordner 3, blz. 0645),

en/of

17.- de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 24 in 2010 (ordner 3, blz. 0646),

en/of

18.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 23 in 2010 (ordner 3, blz. 0647),

en/of

19.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 22 in 2010 (ordner 3, blz. 0648),

en/of

20.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 21 in 2010 (ordner 3, blz. 0649),

en/of

21.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 20 in 2010 (ordner 3, blz. 0650),

zulks (telkens) met het oogmerk om die (project) administratie(s) en/of

(bedrijfs)administratie(s) voornoemd, als echt en onvervalst te gebruiken

en/of door (een) ander(en) te doen gebruiken,

zulks terwijl, verdachte, al dan niet tezamen met een ander of anderen,

(telkens) tot bovenomschreven feit(en) opdracht heeft gegeven dan wel

feitelijke leiding heeft gegeven aan die verboden gedraging(en);

(art. 225 lid 1 jo 51 Wetboek van Strafrecht)

art 225 lid 1 Wetboek van Strafrecht

ALTHANS, dat

dat hij, verdachte, op één of meer tijdstippen in de periode van 1 januari

2007 tot en met 24 januari 2012, in de gemeente Harderwijk, althans in

Nederland, tezamen en in vereniging met één of meer rechtspersonen en/of een

of meer natuurlijke personen, althans alleen,

meermalen, althans eenmaal,

(een (onder)deel van) de (project)administratie van Project I 2007KO20027

("Kinderopvang Natuurlijk Beter") en/of (een (onder)deel van) de

(project)administratie van Project 2 2008KO30035 ("Pedagogisch

Ondersteuningspunt") welke (project)administraties (onder)deel uitmaken van

de (bedrijfs)administratie van de [bedrijf]

en/of de [stichting]

(elk) zijnde een (samenstel van) geschrift(en), welke in onderlinge samenhang

bestemd was/waren om te dienen tot bewijs van het daarin gestelde, althans

van enig feit, (telkens) valselijk heeft/hebben opgemaakt en/of heeft doen

opmaken of vervalst en/of doen vervalsen,

door (telkens) tezamen en in vereniging met zijn mededader(s), althans alleen,

(telkens) de hierna onder 1. tot en met 21. genoemde

urenverantwoordingsoverzicht(en), althans een of meer van die genoemde

urenverantwoordingsoverzichten, waarop (telkens) valselijk en/of in strijd met

de waarheid was vermeld -zakelijk weergegeven-

op één of meer van genoemde urenverantwoordingsformulieren Kinderopvang

Natuurlijk Beter (Project I 2007KO20027) meer uren werden verantwoord dan

feitelijk werden verricht ten behoeve van dit project en/of uren buiten de

projectperiode gemaakt, zodanig werden geantidateerd dat de betreffende uren

binnen de projectperiode vielen en derhalve subsidiabel bleven

en/of

op één of meer van genoemde urenverantwoordingsformulier en Pedagogisch

Ondersteunings Centrum (Project 2 2008KO30035) de oorspronkelijke datering, is

verwijderd en vervangen voor een datum die vóór het einde van het project op 1

juli 2010 ligt en/of uren buiten de projectperiode gemaakt, zodanig werden

geantidateerd dat de betreffende uren binnen de projectperiode vielen en

derhalve subsidiabel bleven,

in die (bedrijfs)administratie en/of projectadministratie van Project I

2007KO20027 en/of Project 2 2008KO30035 te boeken of te doen boeken en/of op

te nemen en/of te doen opnemen:

1.-de Kosten/ uren per activiteit t/m mei 2009 verantwoording van Project I

2007KO20027 met betrekking tot [naam 1] (ordner 2, blz. 0520)

en/of

2.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week vijf in 2009 (ordner 3, blz. 0753)

en/of

3.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week zes in 2009 (ordner 3, blz. 0752),

en/of

4.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week zeven in 2009 (ordner 3, blz. 0751),

en/of

5.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week acht in 2009(ordner 3, blz. 0750),

en/of

6.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week negen in 2009 (ordner 3, blz. 0749),

en/of

7.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week tien in 2009 (ordner 3, blz. 0748),

en/of

8.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 26 in 2008 (ordner 3, blz. 0838)

en/of

9.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 28 in 2008 (ordner 3, blz. 0837)

en/of

10.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 35 in 2008 (ordner 3, blz. 0834)

en/of

11.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 36 in 2008 (ordner 3, blz. 0833)

en/of

12.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 37 in 2008 (ordner 3, blz. 0832)

en/of

13.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 38 in 2008 (ordner 3, blz. 0831)

en/of

14.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 39 in 2008 (ordner 3, blz. 0830)

en/of

15.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 41 in 2008 (ordner 3, blz. 0828)

en/of

16.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 25 in 2010 (ordner 3, blz. 0645),

en/of

17.- de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 24 in 2010 (ordner 3, blz. 0646),

en/of

18.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 23 in 2010 (ordner 3, blz. 0647),

en/of

19.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 22 in 2010 (ordner 3, blz. 0648),

en/of

20.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 21 in 2010 (ordner 3, blz. 0649),

en/of

21.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 20 in 2010 (ordner 3, blz. 0650),

zulks (telkens) met het oogmerk om die (project) administratie(s) en/of

(bedrijfs)administratie(s) voornoemd, als echt en onvervalst te gebruiken

en/of door (een) ander(en) te doen gebruiken;

(art. 225 lid 1 Wetboek van Strafrecht)

art 225 lid 2 Wetboek van Strafrecht

2.

dat de [bedrijf] en/of de [stichting]

, op een of meer tijdstippen in de periode van 1 januari 2007

tot en met 24 januari 2012, in de gemeente Harderwijk, althans in Nederland,

tezamen en in vereniging met één of meer andere rechtspersonen en/of een of

meer natuurlijke personen, althans alleen,

meermalen, althans eenmaal,

(telkens) opzettelijk gebruik heeft gemaakt of gebruik heeft doen maken

van (een) hierna te noemen vals(e) of vervalst (e)

Verantwoordingsformulier(en), subsidieregeling kinderopvang

en/of

(telkens) opzettelijk één of meer van hierna genoemde valse of vervalste

Verantwoordingsformulieren, subsidieregeling kinderopvang

voorhanden heeft gehad, terwijl zij wist of redelijkerwijs moest vermoeden dat

dit/deze geschrift(en) bestemd is/waren voor zodanig gebruik,

(elk) zijnde (een) geschrift(en) die/dat bestemd was/waren om tot bewijs van

enig feit te dienen, te weten:

- het verantwoordingsformulier "Subsidieregeling Kinderopvang", met bijlagen

betreffende het project "Kinderopvang Natuurlijk Beter" voorzien van het

projectnummer 2007/KO2/0027, aanvraagtijdvak 2007, gedateerd 9 oktober 2009 en

gericht aan het Agentschap SZW Team Nationale regelingen te Den Haag; (ordner

2, DOC-006-07, blz. 0494 ev.)

en/of

-de eindverantwoording van het project "Pedagogisch Ondersteuningspunt" met

projectnummer 2008/KO3/0035 (ordner 2, DOC-006-24 en/of DOC-006-25 en/of

DOC-006-26)

als ware die/dat geschrift(en) echt en onvervalst,

bestaande die valsheid of vervalsing hierin dat (telkens) op een of meer van

genoemde (eind)verantwoordingsformulier "Subsidieregeling Kinderopvang", meer

uren (minimaal ongeveer 438 uren) werden verantwoord bij het Agentschap dan

feitelijk werden verricht ten behoeve van dit project,

en/of

dat uren buiten de projectperiode gemaakt, zodanig werden geantidateerd dat de

betreffende uren binnen de projectperiode vielen en derhalve subsidiabel bleven

en/of

bestaande dat gebruikmaken (telkens) in het toezenden van één of meer van

genoemde (eind)verantwoordingsformulier "Subsidieregeling Kinderopvang"

en/of (eind)verantwoordingsrapportage(s) Ondersteuningspunt aan het

Agentschap SZW, team Nationale Regelingen te Den Haag,

zulks terwijl, verdachte, al dan niet tezamen met een ander of anderen,

(telkens) tot bovenomschreven feit(en) opdracht heeft gegeven dan wel

feitelijke leiding heeft gegeven aan die verboden gedraging(en);

(artikel 225 lid 2 jo. 51 wetboek van strafrecht)

art 225 lid 2 Wetboek van Strafrecht

ALTHANS, dat

dat hij op een of meer tijdstippen in de periode van 1 januari 2007 tot en

met 24 januari 2012, in de gemeente Harderwijk, althans in Nederland, tezamen

en in vereniging met één of meer rechtspersonen en/of een of meer natuurlijke

personen, althans alleen,

meermalen, althans eenmaal,

(telkens) opzettelijk gebruik heeft gemaakt of gebruik heeft doen maken

van (een) hierna te noemen vals of vervalst Verantwoordingsformulier,

subsidieregeling kinderopvang

en/of

(telkens) opzettelijk één of meer van hierna genoemde valse of vervalste

Verantwoordingsformulieren, subsidieregeling kinderopvang

voorhanden heeft gehad, terwijl zij wist of redelijkerwijs moest vermoeden dat

dit/deze geschrift(en) bestemd is/waren voor zodanig gebruik

(elk) zijnde (een) geschrift(en) die/dat bestemd was/waren om tot bewijs van

enig feit te dienen, te weten:

- het verantwoordingsformulier "Subsidieregeling Kinderopvang", met bijlagen

betreffende het project "Kinderopvang Natuurlijk Beter" voorzien van het

projectnummer 2007/KO2/0027, aanvraagtijdvak 2007, gedateerd 9 oktober 2009 en

gericht aan het Agentschap SZW Team Nationale regelingen te Den Haag; (ordner

2, DOC-006-07, blz. 0494 ev.)

en/of

-de eindverantwoording van het project "Pedagogisch Ondersteuningspunt" met

projectnummer 2008/KO3/0035 (ordner 2, DOC-006-24 en/of DOC-006-25 en/of

DOC-006-26)

als ware die/dat geschrift(en) echt en onvervalst,

bestaande die valsheid of vervalsing hierin dat (telkens) op een of meer van

genoemde (eind)verantwoordingsformulier "Subsidieregeling Kinderopvang", meer

uren (minimaal ongeveer 438 uren) werden verantwoord bij het Agentschap dan

feitelijk werden verricht ten behoeve van dit project,

en/of dat uren buiten de projectperiode gemaakt, zodanig werden geantidateerd

dat de betreffende uren binnen de projectperiode vielen en derhalve

subsidiabel bleven

en/of

bestaande dat gebruikmaken (telkens) in het toezenden van één of meer van

genoemde (eind)verantwoordingsformulier "Subsidieregeling Kinderopvang"

en/of (eind)verantwoordingsrapportage(s) Ondersteuningspunt aan het

Agentschap SZW, team Nationale Regelingen te Den Haag.

(artikel 225 lid 2 wetboek van strafrecht)

art 225 lid 1 Wetboek van Strafrecht

2 Het onderzoek ter terechtzitting

De zaak is op 12 mei 2014 door de politierechter en na verwijzing naar de meervoudige kamer op 10 februari 2015 ter terechtzitting onderzocht. Daarbij is verdachte telkens verschenen. Verdachte is telkens bijgestaan door mr. Beutener voornoemd.

De officier van justitie heeft gerekwireerd.

Verdachte en zijn raadsvrouw hebben het woord ter verdediging gevoerd.

3 De ontvankelijkheid van het openbaar ministerie

De raadsvrouw heeft betoogd dat het openbaar ministerie niet-ontvankelijk moet worden verklaard in zijn vervolging. De raadsvrouw heeft aangevoerd dat het gaat om een te verwaarlozen benadelingsbedrag van ongeveer € 1.600,--. De raadsvrouw is hierbij uitgegaan van een berekening die uitgaat van de beweerdelijk teveel opgegeven uren die door [naam 2] en [naam 1] zouden zijn gemaakt vermenigvuldigd met het uurtarief. Een sepot of een transactie had in de ogen van de raadsvrouw recht gedaan aan de zaak. Daarnaast had het tijdsverloop van de zaak in samenhang met de negatieve aandacht in de media en het feit dat de aangifte bij het Agentschap SZW – in de woorden van de raadsvrouw – ‘er uit is getrokken’ aanleiding moeten zijn om te komen tot een intrekking van de dagvaarding en tot een sepot van de strafzaak.

Gelet op het opportuniteitsbeginsel, verband houdende met het vervolgingsmonopolie van het openbaar ministerie, is het aan het openbaar ministerie om te beslissen of tot vervolging van een verdachte wordt overgegaan. De officier van justitie heeft ter zitting aangegeven dat hij wat het benadelingsbedrag betreft uitgegaan is van een benadelingsbedrag van ten minste € 77.800.--. Daarnaast heeft de officier van justitie meegewogen dat het hier gaat om gemeenschapsgeld dat niet is aangewend voor het doel waarvoor de subsidie diende. Ten slotte is een negatief gevolg van de zaak, aldus de officier van justitie, dat niet is uit te sluiten dat de controle van dergelijke subsidierelingen verscherpt moet worden. Dit heeft tot gevolg dat de hiermee verband houdende extra uitgaven uiteindelijk verdisconteerd worden in de kosten van kinderopvang.

De rechtbank is niet gebleken dat het openbaar ministerie de grenzen van de vrijheid die het heeft om tot vervolging van een verdachte over te gaan, heeft overschreden. De officier van justitie heeft derhalve kunnen komen tot de onderhavige vervolgingsbeslissing en is ontvankelijk in de vervolging van verdachte.

4 De geldigheid van de dagvaarding

De raadsvrouw heeft betoogd dat de dagvaarding nietig verklaard moet worden. In het bijzonder heeft de raadsvrouw aangevoerd dat gelet op de verschillende insteek in feit 1 en feit 2 het een zoekplaatje is geworden waartegen de verdediging zich te verdedigen heeft en dat de beweerdelijke falsificaties met betrekking tot bijvoorbeeld medewerker [naam 1] in feit 1 een andere gedocumenteerde bewijsbasis hebben dan in feit 2.

De rechtbank is van oordeel dat het op basis van de dagvaarding in combinatie met de inhoud van het dossier voor verdachte duidelijk moet zijn geweest waartegen hij zich diende te verdedigen. In feit 1 is – kort weergegeven – het valselijk opmaken van urenverantwoordingsformulieren van verschillende werknemers tenlastegelegd. In feit 2 is – kort weergegeven – het gebruik van (onder meer) valselijk opgemaakte / vervalste eindverantwoordingsformulieren ten laste gelegd. Het moet duidelijk zijn dat het hier in de eerste plaats verschillende strafbare feiten betreft, te weten enerzijds het misdrijf van artikel 225 lid 1 en anderzijds artikel 225 lid 2 van het Wetboek van Strafrecht. Daarnaast verschillen de diverse formulieren waar het gaat om het doel dat ze uiteindelijk dienen. Van een nietige dagvaarding is geen sprake. De rechtbank verwerpt dan ook het verweer van de raadsvrouw.

5. De beslissing inzake het bewijs 1

Ten aanzien van het onder 1 primair en 2 primair tenlastegelegde

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft gesteld dat wettig en overtuigend bewezen kan worden geacht dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het onder 1 primair en 2 primair tenlastegelegde.

Het standpunt van de verdediging

De raadsvrouw heeft zich op het standpunt gesteld dat verdachte voor de tenlastegelegde feiten moet worden vrijgesproken.

Beoordeling door de rechtbank

Op 1 april 2007 heeft [stichting] (hierna: [bedrijf]) een subsidieaanvraag ingediend voor het project Kinderopvang Natuurlijk Beter bij het Agentschap SZW (hierna: het agentschap). De aanvraag is ondertekend door [medeverdachte], algemeen directeur.2 Bij brief van 3 juli 2007 geeft [medeverdachte] aan dat [verdachte] (hierna: verdachte) is benoemd tot projectleider van het project Kinderopvang Natuurlijk Beter en dat hij de contacten met het Agentschap SZW zal onderhouden.3 Bij beschikking van 31 juli 2007 heeft het Agentschap SZW een subsidie met projectnummer 2007/K02/0027 verleend aan [bedrijf].4 De uiteindelijke startdatum van het project was 21 november 2007 en de einddatum 21 mei 2009.5 Bij brief van 9 oktober 2009 heeft verdachte aan het Agentschap SZW aangegeven dat per 1 januari 2009 alle activiteiten vanuit [bedrijf] zijn overgeheveld naar de [bedrijf]6 [bedrijf] werd bestuurd door verdachte en [medeverdachte]. Verdachte was verantwoordelijk voor de financiële zaken en projecten.7

Op 16 juni 2008 heeft [bedrijf] een subsidieaanvraag ingediend voor het project Pedagogisch ondersteuningspunt.8 Bij beschikking van 15 oktober 2008 heeft het Agentschap SZW een subsidie met projectnummer 2008/K03/0035 verleend aan [bedrijf].9 De startdatum van het project was 1 januari 2009 en de einddatum van het project was 1 juli 2010.10 [bedrijf] werd vanaf 1 december 2007 onder meer bestuurd door verdachte.11

Aanleiding voor het strafrechtelijk onderzoek was een MMA-melding van 8 juni 2010 inhoudende dat verdachte en een mevrouw [medeverdachte] fraude plegen met subsidiegelden. Het geld zou zijn verkregen van SZW en bestemd zijn voor verschillende onder andere op kinderen gerichte fondsen en opvangcentra.12 Medio december 2010 werd verbalisant [verbalisant] benaderd door mevrouw [naam 4] van SZW die van een journaliste in het Veluwse werkgebied een gelijkluidend bericht had ontvangen.13 De veredeling van deze informatie heeft uiteindelijk geleid tot een aangifte van het Agentschap SZW op 15 september 2011.14,15 Vervolgens is een opsporingsonderzoek opgestart door de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (SIOD).16

In het opsporingsonderzoek zijn verschillende getuigen gehoord. [naam 2] heeft onder meer verklaard dat hij in augustus 2007 in dienst was gekomen van de [bedrijf]. Hij werd aangenomen bij [bedrijf]. Dit was voordat de [bedrijf] was opgericht. [naam 2] was bekend met het subsidieproject “Groene Opvang”, ook wel bekend onder de naam “Kinderopvang Natuurlijk Beter”. Eind 2009 moest verdachte zich naar het Agentschap verantwoorden voor het project “Groene Opvang”. [naam 2] werd door verdachte als projectleider aangewezen. Voor dit project was alleen een locatie gerealiseerd en de activiteiten voor dit project en de bestede uren zijn nooit geadministreerd. Verdachte zei tegen [naam 2] dat hij maar gewoon fictieve uren voor het project moest verzinnen, om te voorkomen dat hij veel subsidiegeld aan het agentschap moest terugbetalen. [naam 2] heeft toen in opdracht van verdachte uren voor het project verzonnen voor de verantwoording richting het agentschap. Ook had [naam 2] onder andere de uren van [naam 7] en [naam 8] (de rechtbank begrijpt: [naam 8]) bijgeplust. [naam 2] heeft voorts verklaard dat de urenoverzichten die naar het agentschap waren verzonden, geantedateerd waren. De urenoverzichten waren allemaal op dezelfde datum ondertekend, met een datum die in het verleden lag. Verdachte gaf hun de opdracht om de urenstaten met verschillende kleuren pennen te ondertekenen zodat niet teveel zou opvallen dat ze allemaal op dezelfde datum waren ondertekend.17

[naam 7] heeft verklaard dat zij betrokken is geweest bij het project Groene Opvang en het project Pedagogisch Ondersteuningscentrum. [naam 7] gaf aan dat zij in beide projecten meer uren moest verantwoorden dan zij in werkelijkheid had gemaakt. Verdachte heeft, aldus [naam 7], haar de urenlijsten met foutieve uren laten ondertekenen.18 [naam 8] heeft verklaard dat zijn leidinggevende [naam 2] opdracht had gekregen om een urenspecificatie te verzinnen. [naam 8] heeft vervolgens ook formulieren ondertekend met betrekking tot de urenverantwoording die niet strookten met de waarheid.19

[naam 1] heeft verklaard dat zij in de periode 1 november 2006 tot en met januari 2012 werkzaam was bij [bedrijf] In 2008 was een subsidie aangevraagd en ontvangen voor het project Groene Opvang. [naam 1] werd geconfronteerd met urenverantwoordingslijstjes over de periode van week 5 in 2009 tot en met week 11 in 2009. Getuige [naam 1] verklaart vervolgens: “Ik zie op deze lijsten staan dat ik uren aan het project heb gewerkt en ook zijn (..) voorzien van mijn handtekening. Ik vind dat vreemd, aangezien op mijn eigen lijst deze uren niet vermeld staan. (..) Ik kan u zeggen dat dit mij overvalt. Ik zie nu pas dat er meer uren zijn verantwoord dan er daadwerkelijk aan het project zijn besteed”.20

[naam 5] heeft verklaard dat zij per 1 augustus 2009 werkzaam was voor [bedrijf]. Ze was specifiek aangenomen voor het project Pedagogisch Ondersteuningscentrum. [naam 5] heeft verklaard dat zij nimmer het aantal uren aan dit project heeft besteed dat in het projectplan vermeld staat. [naam 5] doelde hiermee op het projectplan dat is gebruikt voor de aanvraag van de subsidie voor Kinderspel richting het agentschap. Ze wist dat dat ook gold voor [naam 3].21

[naam 6] heeft verklaard dat hij op 7 juli 2009 in dienst was gekomen bij [bedrijf]. Zijn functie was administratief medewerker. [naam 6] was onder meer betrokken bij de projecten ‘Kinderspel’ en ‘Groene Opvang’. [naam 6] hield zich onder meer bezig met de urenbriefjes. Er zijn uren fictief bijgeplust op de urenoverzichten van het agentschap. [verdachte] gaf hem daartoe opdracht. “Ernst zei namelijk dat er door de betrokkenen meer uren gemaakt moesten zijn dan ze op de urenverantwoording hadden verantwoord, dus er moesten meer uren op de urenverantwoording richting het agentschap bij. Ik heb vervolgens deze fictieve uren naar eigen inzicht op de urenlijsten aan het agentschap bijgeplust”, aldus [naam 6]. Deze methode heeft hij voor alle medewerkers voor het project “Groene Opvang” gehanteerd.22

In het dossier bevinden zich urenverantwoordingsformulieren ten name van [naam 1] over de weken 5, 6, 7, 8, 9 en 10,23 ten name van [naam 2] over de weken 26, 28, 35, 36, 37, 38, 39 en 4124 en ten name van [naam 3] over de weken 20, 21, 22, 23 en 24.25 In het geval van [naam 1] en [naam 2] ging het om het project Kinderopvang Natuurlijk Beter. In het geval van [naam 3] ging het om het project Pedagogisch Ondersteuningspunt.

Uit onderzoek is gebleken dat in de tenlastegelegde periode en met betrekking tot [naam 1] en [naam 2] meer uren zijn verantwoord dan er in werkelijkheid aan de projecten zijn besteed.26 De urenverantwoordingsformulieren met betrekking tot [naam 3] zijn, waar het de datum van ondertekening door [naam 3] betreft, met een correctievloeistof bewerkt. De originele ondertekeningsdatum 22 september 2009 is na het aanbrengen van correctievloeistof veranderd in 20 mei 2010 (week 20), 27 mei 2010 (week 21), 3 juni 2010 (week 22), 10 juni 2010 (week 23), 17 juni 2010 (week 24) en 24 juni 2010 (week 25). 27

In het dossier bevindt zich een Verantwoordingsformulier ‘Subsidieregeling Kinderopvang’ met bijlagen betreffende het project Kinderopvang Natuurlijk Beter (projectnummer 2007KO20027). Het formulier is gedateerd 9 oktober 2009 en heeft betrekking op het aanvraagtijdvak 2007. Voormeld formulier is blijkens een door verdachte ondertekend begeleidend schrijven op 16 oktober 2009 door het agentschap ontvangen.28

In het dossier bevindt zich voorts een verantwoordingsformulier met bijlagen voor het subsidieproject “Pedagogisch Ondersteuningspunt” met projectnummer 2008/K03/0035.29 Uit onderzoek is gebleken dat in ieder geval 438 uren meer werden verantwoord bij het agentschap dan feitelijk werden verricht ten behoeve van het project Kinderopvang Natuurlijk Beter.

Verdachte heeft verklaard dat hij kennis had genomen van de subsidievoorwaarden. Hij wist dat er een sluitende projectadministratie moest zijn. Verdachte heeft verklaard dat hij de eindverantwoording voor het project “Groene Opvang” Kinderopvang Natuurlijk Beter heeft ondertekend en ingediend. Aan verdachte werd door de verhorende verbalisanten daarbij het document DOC-006-09 getoond.30

Verdachte heeft verklaard dat hij een brief met daarbij de eindverantwoordingsrapportage voor het project Pedagogisch Ondersteuningspunt heeft ondertekend. Aan onder andere e.van.beek@harbekgroep.nl is op 9 september 2010 een mail met status “Importance: High” gezonden door [naam 1], Hoofd Projecten. In het mailbericht is onder meer de volgende passage opgenomen:

“Financiën

- Cf afspraak zouden we uren blijven schrijven voor POC t/m eind september en deze op wat voor wijze dan ook proberen te antidateren binnen de projectperiode tot 1 juli 2010. Dit vanwege het feit dat de periode voor de 2e fase te krap zou zijn om alles te realiseren wat er gerealiseerd moest worden.”

Verdachte heeft verklaard dat voormeld mailadres zijn mailadres was.31

Tijdens de looptijd van de in het geding zijnde subsidieprojecten was verdachte directeur van aanvankelijk [stichting] en later [bedrijf] In deze hoedanigheid had hij feitelijke zeggenschap over de gedragingen verricht door voornoemde rechtspersonen en was hij bij uitstek bevoegd en redelijkerwijs gehouden om maatregelen te nemen ter voorkoming van deze strafbare gedragingen. Hij wist dat er meer uren aan het agentschap werden verantwoord dan er in werkelijkheid zijn gewerkt. Verdachte heeft daarmee als feitelijk leidinggever opzet gehad op het valselijk opmaken van verantwoordingsformulieren en het voorhanden hebben van valselijk opgemaakte verantwoordingsformulieren en eindverantwoording.

Conclusie

De rechtbank acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het onder 1 primair en 2 primair tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande dat bewezen wordt geacht dat:

1.

dat de [bedrijf] en/of de [stichting]

, op tijdstippen in de periode van 1

januari 2007 tot en met 24 januari 2012, in Nederland, meermalen een deel van de projectadministratie van Project I 2007KO20027

("Kinderopvang Natuurlijk Beter") en een deel van de

projectadministratie van Project 2 2008KO30035 ("Pedagogisch

Ondersteuningspunt") welke projectadministraties deel uitmaken van

de bedrijfsadministratie van de [bedrijf]

en/of de [stichting]

elk zijnde een samenstel van geschriften, welke in onderlinge samenhang

bestemd waren om te dienen tot bewijs van het daarin gestelde telkens valselijk heeft opgemaakt door telkens de hierna onder 1. tot en met 21. genoemde urenverantwoordingsoverzichten,

waarop telkens valselijk en in strijd met de waarheid was vermeld -zakelijk weergegeven-

op genoemde urenverantwoordingsformulieren Kinderopvang

Natuurlijk Beter (Project I 2007KO20027) meer uren werden verantwoord dan

feitelijk werden verricht ten behoeve van dit project en zodanig werden geantidateerd dat de betreffende uren binnen de projectperiode vielen en derhalve subsidiabel bleven

en

op genoemde urenverantwoordingsformulier en Pedagogisch

Ondersteunings Centrum (Project 2 2008KO30035) de oorspronkelijke datering, is

verwijderd en vervangen voor een datum die vóór het einde van het project op 1

juli 2010 ligt en zodanig werden geantidateerd dat de betreffende uren binnen de projectperiode vielen en derhalve subsidiabel bleven,

in die bedrijfsadministratie van Project I

2007KO20027 en/of Project 2 2008KO30035 op

te nemen:

1.-de Kosten/ uren per activiteit t/m mei 2009 verantwoording van Project I

2007KO20027 met betrekking tot [naam 1]

en

2.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week vijf in 2009

en

3.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week zes in 2009 ,

en

4.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week zeven in 2009,

en

5.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week acht in 2009,

en

6.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week negen in 2009

en

7.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 1] met

betrekking tot week tien in 2009

en

8.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 26 in 2008

en

9.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 28 in 2008

en

10.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 35 in 2008

en

11.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 36 in 2008

en

12.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 37 in 2008

en

13.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 38 in 2008

en

14.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 39 in 2008

en

15.-de urenverantwoording(Project I 2007KO20027) ten name van [naam 2]

met betrekking tot week 41 in 2008

en

16.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 25 in 2010,

en

17.- de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 24 in 2010,

en

18.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 23 in 2010,

en

19.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 22 in 2010,

en

20.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 21 in 2010,

en

21.-de urenverantwoording(Project 2 2008KO30035) ten name van [naam 3]

met betrekking tot week 20 in 2010;

zulks telkens met het oogmerk om die projectadministraties voornoemd, als echt en onvervalst te gebruiken

zulks terwijl, verdachte, telkens tot bovenomschreven feiten opdracht heeft gegeven dan wel

feitelijke leiding heeft gegeven aan die verboden gedraging(en)

2.

dat de [bedrijf] en/of de [stichting]

, op tijdstippen in de periode van 1 januari 2007

tot en met 24 januari 2012, in Nederland, meermalen telkens opzettelijk gebruik heeft gemaakt van hierna te noemen valse Verantwoordingsformulieren, subsidieregeling kinderopvang

en

telkens opzettelijk hierna genoemde valse Verantwoordingsformulieren, subsidieregeling kinderopvang voorhanden heeft gehad, terwijl zij wist dat deze geschriften bestemd waren voor zodanig gebruik, elk zijnde een geschrift dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen, te weten:

- het verantwoordingsformulier "Subsidieregeling Kinderopvang", met bijlagen

betreffende het project "Kinderopvang Natuurlijk Beter" voorzien van het

projectnummer 2007/KO2/0027, aanvraagtijdvak 2007, gedateerd 9 oktober 2009 en

gericht aan het Agentschap SZW Team Nationale regelingen te Den Haag;

en

-de eindverantwoording van het project "Pedagogisch Ondersteuningspunt" met

projectnummer 2008/KO3/0035 als ware die geschriften echt en onvervalst,

bestaande die valsheid hierin dat telkens op genoemde eindverantwoordingsformulier "Subsidieregeling Kinderopvang", meer uren (minimaal ongeveer 438 uren) werden verantwoord bij het Agentschap dan feitelijk werden verricht ten behoeve van dit project,

en

dat uren buiten de projectperiode gemaakt, zodanig werden geantidateerd dat de

betreffende uren binnen de projectperiode vielen en derhalve subsidiabel bleven

en

bestaande dat gebruikmaken telkens in het toezenden van één of meer van

genoemde eindverantwoordingsformulier "Subsidieregeling Kinderopvang"

en eindverantwoordingsrapportages Ondersteuningspunt aan het

Agentschap SZW, team Nationale Regelingen te Den Haag,

zulks terwijl, verdachte telkens tot bovenomschreven feiten opdracht heeft gegeven dan wel

feitelijke leiding heeft gegeven aan die verboden gedragingen;

Voor zover er in de tenlastelegging kennelijke taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn die fouten verbeterd. Verdachte is daardoor niet in zijn verdediging geschaad.

Hetgeen verdachte meer of anders is tenlastegelegd is niet bewezen. Verdachte moet daarvan worden vrijgesproken.

De beslissing dat verdachte het bewezenverklaarde heeft begaan, is gegrond op de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vervat. Voor zover meer feiten bewezen zijn verklaard, worden de bewijsmiddelen alleen gebruikt voor het feit of de feiten waarop deze betrekking hebben.

6 De kwalificatie van het bewezenverklaarde

Het bewezenverklaarde levert op:

Ten aanzien van feit 1 primair:

valsheid in geschrift, begaan door een rechtspersoon, meermalen gepleegd, aan het plegen van welke strafbare gedragingen hij, verdachte, telkens opdracht of feitelijk leiding heeft gegeven

Ten aanzien van feit 2 primair:

opzettelijk gebruik maken van een vals of vervalst geschrift, als bedoeld in artikel 225, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht als ware het echt en onvervalst, begaan door een rechtspersoon, meermalen gepleegd, aan het plegen van welke strafbare gedragingen hij, verdachte, telkens opdracht of feitelijk leiding heeft gegeven.

De feiten zijn strafbaar.

7 De strafbaarheid van verdachte

Niet is gebleken van feiten of omstandigheden die de strafbaarheid van verdachte geheel uitsluiten. Verdachte is dus strafbaar.

8 De motivering van de sanctie(s)

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft geëist dat verdachte ter zake van het onder 1 primair en 2 primair tenlastegelegde zal worden veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 12 maanden, waarvan 3 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van 2 jaren alsmede een betaling van een geldboete ten bedrage van € 25.000,--, te vervangen door 160 dagen hechtenis.

Het standpunt van de verdediging

De raadsvrouw heeft geen strafmaatverweer gevoerd.

Beoordeling door de rechtbank

Bij de beslissing over de straf heeft de meervoudige kamer rekening gehouden met:

- de aard en de ernst van het bewezenverklaarde en de omstandigheden waaronder dit is begaan;

- de persoon en de persoonlijke omstandigheden van verdachte, waarbij onder meer is gelet op het uittreksel uit het algemeen documentatieregister, gedateerd 17 september 2014.

Verdachte heeft in zijn hoedanigheid als directeur een onderneming die zich in brede zin bezig hield met kinderopvang enkele jaren achtereen oneigenlijk laten beschikken over gemeenschapsgelden die niet zijn aangewend voor het doel waarvoor zij waren aangevraagd. De rechtbank is van oordeel dat uit een oogpunt van speciale preventie een onvoorwaardelijke gevangenisstraf niet noodzakelijk is. Hoewel de bewezenverklaarde feiten ernstig zijn en mede op grond van het LOVS-oriëntatiepunt voor fraude op zichzelf een onvoorwaardelijke gevangenisstraf rechtvaardigen, acht de rechtbank ook vanuit vergeldingsoogpunt een dergelijke sanctie niet noodzakelijk. De rechtbank houdt verder rekening met het tijdsverloop sinds de start van het onderzoek en de omstandigheid dat verdachte beschikt over een blanco strafblad. Naar het oordeel van de rechtbank kan met een werkstraf van 240 uur en als stok achter de deur een voorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 4 maanden worden volstaan.

9 De toegepaste wettelijke bepalingen

De beslissing is gegrond op de artikelen 10, 14a, 14b, 14c, 22c, 22d, 51, 57 en 225 van het Wetboek van Strafrecht.

10 De beslissing

De rechtbank:

- verklaart de dagvaarding geldig;

- verklaart het openbaar ministerie ontvankelijk in de vervolging;

- verklaart bewezen dat verdachte het onder 1 primair en 2 primair tenlastegelegde heeft begaan;

- verklaart niet bewezen hetgeen verdachte meer of anders is ten laste gelegd dan hierboven bewezen is verklaard en spreekt verdachte daarvan vrij;.

- verstaat dat het aldus bewezenverklaarde oplevert de strafbare feiten:

Ten aanzien van feit 1 primair:

valsheid in geschrift, begaan door een rechtspersoon, meermalen gepleegd, aan het plegen van welke strafbare gedragingen hij, verdachte, telkens opdracht of feitelijk leiding heeft gegeven

Ten aanzien van feit 2 primair:

opzettelijk gebruik maken van een vals of vervalst geschrift, als bedoeld in artikel 225, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht als ware het echt en onvervalst, begaan door een rechtspersoon, meermalen gepleegd, aan het plegen van welke strafbare gedragingen hij, verdachte, telkens opdracht of feitelijk leiding heeft gegeven

- verklaart verdachte hiervoor strafbaar;

- veroordeelt verdachte wegens het bewezenverklaarde tot een gevangenisstraf voor de duur van 4 (vier) maanden;

- bepaalt dat deze gevangenisstraf niet ten uitvoer zal worden gelegd, tenzij de rechter later anders mocht gelasten;

- bepaalt dat de tenuitvoerlegging kan worden gelast indien de veroordeelde zich voor het einde van de proeftijd van 2 (twee) jaren heeft schuldig gemaakt aan een strafbaar feit;

- veroordeelt verdachte tot het verrichten van een werkstraf gedurende 240 (tweehonderdenveertig) uren;

- bepaalt dat deze werkstraf binnen 1 (één) jaar na het onherroepelijk worden van dit vonnis moet worden voltooid;

- bepaalt dat de termijn binnen welke de werkstraf moet worden verricht, wordt verlengd met de tijd dat de veroordeelde rechtens zijn vrijheid is ontnomen alsmede met de tijd dat hij ongeoorloofd afwezig is;

- beveelt dat, voor het geval de veroordeelde de werkstraf niet naar behoren verricht, vervangende hechtenis zal worden toegepast;

- stelt deze vervangende hechtenis vast op 120 (honderdentwintig) dagen;

Aldus gewezen door:

mr. Prisse (voorzitter), mr. Van Lookeren en mr. Pastoors, rechters,

in tegenwoordigheid van mr. Koster, griffier

en uitgesproken ter openbare terechtzitting van deze rechtbank op 24 februari 2015.

1 Het bewijs is terug te vinden in het in de wettelijke vorm door verbalisanten van de Inspectie SZW Directie Opsporing, afdeling Recherche kantoor Arnhem, opgemaakte proces-verbaal, dossiernummer 6640.2010.000204, gesloten op 20 augustus 2012, en in de bijbehorende in wettelijke vorm opgemaakte processen-verbaal en overige schriftelijke bescheiden, tenzij anders vermeld. De vindplaatsvermeldingen verwijzen naar de pagina’s van het doorgenummerde dossier, tenzij anders vermeld.

2 P. 0465-0475

3 P. 0476

4 P. 0477-0481

5 P. 0486

6 P. 0494

7 Proces-verbaal verhoor verdachte, p. 0063

8 P. 0588-0606

9 P. 0608-0612

10 P. 0628-0632

11 Uittreksel uit het handelsregister van de Kamer van Koophandel, p. 0427 en verhoor verdachte, p. 0062

12 P. 0392

13 P. 0394

14 AMB-001, p. 0365-0369

15 DOC-011, p. 0977-0980

16 P. 0369

17 Proces-verbaal getuigenverhoor [naam 2], p. 0160-0163 en p. 0164-0166

18 Proces-verbaal getuigenverhoor [naam 7], p. 0181-0184

19 Proces-verbaal getuigenverhoor [naam 8], p. 0213-0215

20 Proces-verbaal getuigenverhoor [naam 1], p. 0252

21 Getuigenverhoor [naam 5], p. 0178-0180

22 Getuigenverhoor [naam 6], p. 0206- 0210 en p. 0211-0212

23 P. 0748-0753

24 P. 0828-0837

25 P. 0646-0650

26 Urenvergelijking Project 1 en 2, p. 0034-0036

27 P. 0646-0650

28 P. 0494-0513

29 P. 0618-0627

30 Proces-verbaal verhoor verdachte, p. 0067-0071

31 Proces-verbaal verhoor verdachte, p. 0078-0085