Feedback

Gevonden zoektermen

Zoekresultaat - inzien document

ECLI:NL:OGEAM:2018:17

Instantie
Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten
Datum uitspraak
17-04-2018
Datum publicatie
17-04-2018
Zaaknummer
820.00003/17
Rechtsgebieden
Strafrecht
Bijzondere kenmerken
Eerste aanleg - enkelvoudig
Inhoudsindicatie

Onderzoek Emerald. Veroordeling voor het opzettelijk niet binnen de gestelde termijn doen van aangiften van de inkomstenbelasting en het opzettelijk onjuist en onvolledig doen van aangiften van de belasting op de bedrijfsomzetten. Het Gerecht houdt vast aan het eerder geformuleerde uitgangspunt dat, vanwege de destijds bestaande traditie van niet-vervolging van dit soort zaken, alleen in uitzonderlijke gevallen een onvoorwaardelijke gevangenisstraf aangewezen is. De zaak van de verdachte is niet zo’n uitzonderlijk geval. Het heeft er alle schijn van dat de verdachte, die een blanco strafblad heeft en overkomt als een harde werker, slechts een fractie van het geld voor zichzelf heeft behouden. In hoeverre in zijn geval sprake was van frauduleus handelen kan op grond van dit onderzoek niet met voldoende zekerheid worden vastgesteld. Het Gerecht veroordeelt de verdachte tot een werkstraf van 180 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van 12 maanden met een proeftijd van 3 jaar.

Vindplaatsen
Rechtspraak.nl
Verrijkte uitspraak

Uitspraak

Parketnummer: 820.00003/17

Uitspraak: 17 april 2018 Tegenspraak

Vonnis van dit Gerecht

in de strafzaak tegen de verdachte:

[C],
geboren op [een datum in het jaar] 1976 te Sint Maarten,
wonende in Sint Maarten, [adres].

Onderzoek van de zaak

Het onderzoek ter openbare terechtzitting heeft plaatsgevonden op 7 februari 2018 en 27 maart 2018. De verdachte is telkens verschenen, bij de eerste zitting alleen en bij de tweede zitting vergezeld van zijn raadsvrouw mr. B.B. Brooks, advocaat in Sint Maarten.

De officier van justitie, mr. J. Beliën, heeft ter terechtzitting gevorderd dat het Gerecht het onder 1 en 2 ten laste gelegde bewezen zal verklaren en de verdachte daarvoor zal veroordelen tot een gevangenisstraf voor de duur van 15 maanden, alsmede tot een geheel voorwaardelijke geldboete van NAf 250.000,-- met een proeftijd van 2 jaren.

De raadsvrouw heeft primair bepleit dat het openbaar ministerie niet-ontvankelijk zal worden verklaard in de strafvervolging van de verdachte en subsidiair dat de verdachte van de gehele tenlastelegging zal worden vrijgesproken.

Tenlastelegging

Aan de verdachte is ten laste gelegd dat:

1.

hij in of omstreeks de periode van 1 januari 2014 tot en met 31 december 2017 in Sint Maarten meermalen telkens al dan niet opzettelijk,

als degene, die ingevolge de Algemene Landsverordening Landsbelastingen, verplicht was tot het binnen een gestelde termijn doen van aangifte Inkomstenbelasting, dat niet binnen de gestelde termijn en/of onjuist en/of onvolledig heeft gedaan,

immers heeft hij telkens al dan niet opzettelijk nagelaten om binnen de gestelde termijn aangifte Inkomstenbelasting (betreffende de belastingjaren 2013, 2014, 2015 en/of 2016) te doen,

terwijl daarvan het gevolg zou kunnen zijn dat nadeel kan ontstaan voor Sint Maarten;

2.

hij in of omstreeks de periode van 1 juni 2013 tot en met 15 december 2016 in Sint Maarten, meermalen telkens al dan niet opzettelijk,

als degene die ingevolge de Algemene Landsverordening Landsbelastingen, verplicht was tot het binnen een gestelde termijn doen van aangifte Belasting op Bedrijfsomzetten (Turnover Tax), dat niet binnen de gestelde termijn en/of onjuist en/of onvolledig heeft gedaan,

immers heeft hij telkens al dan niet opzettelijk, in de maandelijkse aangiften Belasting op de Bedrijfsomzetten van [eenmansbedrijf van C] (betreffende de tijdvakken in 2013, 2014, 2015 en/of 2016) een te lage en/of onjuiste bedrijfsomzet vermeld,

terwijl daarvan het gevolg zou kunnen zijn dat nadeel kan ontstaan voor Sint Maarten.

Aan de beoordeling voorafgaande opmerkingen over samenhangende zaken

De verdachte is een van de zeven personen die voor deze reeks zittingen van het Gerecht is gedagvaard in het onderzoek dat bekend staat onder de naam Emerald. Naast de verdachte gaat het om de verdachten [A], [B], [D], [E], [F] en [G]. De zaken hebben met elkaar gemeen dat de verdachten allemaal een eenmansbedrijf hebben dat zich bezighoudt met bouwactiviteiten en in de afgelopen jaren ter zake van bouwprojecten in de haven facturen heeft gericht aan de [bedrijvengroep in de haven], die via een cheque betaalbaar werden gesteld en na incassering ervan werden gestort op de bankrekening van het eenmansbedrijf; vervolgens is vrijwel al het geld dat werd gestort, contant opgenomen. De beschuldiging aan de verdachten bestaat steeds uit het al dan niet opzettelijk niet binnen de gestelde termijn, onjuist en/of onvolledig doen van aangiften Inkomstenbelasting en Belasting op de Bedrijfsomzetten.

Op 22 februari 2018 heeft het Gerecht in twee van deze zaken, namelijk die van [B] en [F], al uitspraak gedaan (respectievelijk gepubliceerd onder ECLI:NL:OGEAM:2018:5 en ECLI:NL:OGEAM:2018:4). Hoewel daarmee ontegenzeggelijk een algemene gedachtegang van het Gerecht is prijsgegeven, betekent dat niet dat daarmee de beslissingen in deze zaak vaststaan.

Het Gerecht herhaalt dat de zaken niet gelijktijdig, laat staan gevoegd, zijn behandeld en dat bestudering van de verschillende dossiers leert dat iedere zaak daadwerkelijk op zichzelf staat. Daar komt bij dat het openbaar ministerie tegen beide reeds gewezen vonnissen hoger beroep heeft aangetekend en tijdens de voortgezette behandeling van de resterende zaken heeft verzocht de in het kader van de straftoemeting geformuleerde uitgangspunten te herzien. De verdediging meent daarentegen dat het openbaar ministerie zijn vervolgingsrecht heeft verspeeld en dat anders het bewijs tekortschiet om in deze zaak tot een bewezenverklaring te kunnen komen.

Het Gerecht heeft de stukken van de zaak en alle door het openbaar ministerie en de verdediging aangedragen argumenten zorgvuldig tegen het licht gehouden, en zal nu tot beoordeling daarvan overgaan.

Formele voorvragen 1

Het Gerecht stelt vast dat de dagvaarding geldig is en dat het bevoegd is tot kennisneming van de zaak.

De ontvankelijkheid van het openbaar ministerie is als gezegd door de verdediging ter discussie gesteld. De raadsvrouw heeft bepleit dat het openbaar ministerie in de strafvervolging van de verdachte niet-ontvankelijk zal worden verklaard. Zij heeft daartoe aangevoerd dat (i) de in de Algemene landsverordening landsbelastingen gewaarborgde procedure terzijde is geschoven, (ii) de verdachte eerst als getuige is gehoord zonder dat hem de cautie is gegeven en zonder dat hij in de gelegenheid is gesteld een advocaat te raadplegen en (iii) de verlenging van verdachtes inverzekeringstelling als onrechtmatig moet worden aangemerkt.

Het Gerecht overweegt als volgt.

Bij de beoordeling van het verweer wordt vooropgesteld dat het in artikel 413 van het Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv) bedoelde rechtsgevolg van niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie in de strafvervolging slechts in uitzonderlijke gevallen in aanmerking komt. Daarvoor is alleen plaats indien een normschending daarin bestaat dat met de opsporing of vervolging belaste ambtenaren ernstig inbreuk hebben gemaakt op de beginselen van een behoorlijke procesorde waardoor doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van de verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekortgedaan.

Daar komt bij dat de toepassing van dat rechtsgevolg is beperkt tot onherstelbare normschendingen en dat telkens rekening dient te worden gehouden met het karakter, het gewicht en de strekking van de norm, de ernst van de normschending, het nadeel dat daardoor werd veroorzaakt en de mate van verwijtbaarheid van de degene die de norm schond. Van de verdediging mag worden verlangd dat aan de hand van deze beoordelingsfactoren duidelijk wordt gemotiveerd waarom een vermeende normschending tot het zwaarste rechtsgevolg dient te leiden.

Aan dit vereiste heeft de verdediging niet voldaan. Daarom kan het verweer worden gepasseerd. Het Gerecht zal niettemin inhoudelijk op de aangevoerde argumenten ingaan.

(i).Het eerste argument van de raadsvrouw komt er, zo begrijpt het Gerecht, in de kern op neer dat de opsporingsambtenaren de verdachte geen afschrift hebben gegeven van het proces-verbaal van bevindingen en dat de Directeur der Belastingen evenmin alle processen-verbaal heeft ontvangen.

De raadsvrouw heeft in dat verband verwezen naar artikel 55 van de Algemene landsverordening landsbelastingen. Dat artikel luidt als volgt: “1. De in artikel 54, eerste lid, bedoelde ambtenaren en personen maken van hun bevindingen proces-verbaal op en delen dit in afschrift mee aan de bekeurde.

2. Alle processen-verbaal betreffende de bij deze landsverordening strafbaar gestelde feiten worden ingezonden aan de Directeur. De Directeur doet de processen-verbaal betreffende strafbare feiten, ter zake waarvan inverzekeringstelling of voorlopige hechtenis is toegepast dan wel een woning zonder de uitdrukkelijke toestemming van de bewoner is binnengetreden, met de inbeslaggenomen voorwerpen, onverwijld toekomen aan de officier van justitie. De overige processen-verbaal doet de Directeur met de inbeslaggenomen voorwerpen toekomen aan de officier van justitie indien hij een vervolging wenselijk acht.”

Niet ter discussie staat dat de politieambtenaren van het Team Bestrijding Ondermijning (hierna: TBO) – onderdeel van het Recherche Samenwerkingsteam (hierna: RST) – ambtenaren zijn als hier bedoeld. Deze politieambtenaren zijn bij een grootschalig corruptieonderzoek gestuit op de verdenking dat de verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het jarenlang (opzettelijk) niet binnen de gestelde termijn, onjuist en/of onvolledig doen van aangiften Inkomstenbelasting en Belasting op de Bedrijfsomzetten, zoals strafbaar gesteld in artikel 49, eerste juncto tweede lid, van de Algemene landsverordening landsbelastingen. Die verdenking is vervolgens nader onderzocht, waartoe zij ook bevoegd waren. Het Gerecht stelt vast dat de raadsvrouw van de verdachte van de op schrift gestelde bevindingen van de politieambtenaren heeft kennisgenomen. Het Gerecht stelt voorts vast dat het met betrekking tot de verdachte opgemaakte relaasproces-verbaal is verzonden naar belastingcontroleur [naam verbalisant] (afdeling Controle en Opsporing van de Belastingdienst Sint Maarten) en dat daarvan bij brief van 24 november 2017 melding is gemaakt bij degene die als de Directeur moet worden aangemerkt, te weten het Hoofd van de Belastingdienst Sint Maarten [naam hoofd belastingdienst]. In zoverre is aan de strekking van het bepaalde in artikel 55 van de landsverordening voldaan.

Voor zover daarmee onvoldoende aan de geformuleerde verplichtingen is voldaan (de verdachte heeft kennelijk zelf geen afschrift van de bevindingen ontvangen, het relaasproces-verbaal is niet rechtstreeks naar de Directeur verzonden en de overige processen-verbaal zijn in het geheel niet verzonden), moet de ernst daarvan behoorlijk worden genuanceerd. De verdachte heeft immers via zijn raadsvrouw kennisgenomen van het proces-verbaal van bevindingen van de politieambtenaren en de Directeur had in dit geval niets anders kunnen doen dat het linea recta terugsturen van de processen-verbaal. In een geval als dit, waarin de verdachte ter zake van onder meer de verdenking van overtreding van artikel 49 van de Algemene landsverordening landsbelastingen in verzekering is gesteld en een huiszoeking in diens woning heeft plaatsgevonden2, wordt de bevoegdheid te beslissen over de opportuniteit van de vervolging overgedragen aan de officier van justitie. De wettelijke regeling maakt in zo’n geval de officier van justitie en niet de Directeur bevoegd tot vervolging. De raadsvrouw heeft dat niet betwist en heeft evenmin onderbouwd welk rechtens te respecteren belang van de verdachte zou zijn gediend met een zinledige exercitie van het heen en weer sturen van stukken. De wetgever lijkt zo’n exercitie ook niet voor ogen te hebben gehad. Uit de memorie van toelichting bij de oorspronkelijke regeling leidt het Gerecht af dat de wetgever met artikel 55 vooral de opsporing door belastingambtenaren, opererend onder de verantwoordelijkheid en aansturing van de Inspecteur en/of de Directeur, heeft beoogd te reguleren.3 Daarom kan, als al sprake is van een normschending, worden volstaan met de enkele constatering daarvan.

(ii). Het tweede argument ziet op het feit dat de verdachte op 1 en 2 december 2016 eerst als getuige gehoord, terwijl op dat moment al informatie beschikbaar was om hem als verdachte aan te merken. Het ligt naar het oordeel van het Gerecht in de rede dat deze getuigenverhoren, hoewel dat niet expliciet wordt vermeld in de daarvan opgemaakte processen-verbaal, hebben plaatsgevonden in relatie tot het strafrechtelijke onderzoek tegen [H], waaruit het onderzoek tegen de verdachte is voortgevloeid. Uit het onderzoek ter terechtzitting is niet aannemelijk geworden dat het openbaar ministerie welbewust de procespositie van de verdachte heeft willen schaden. In dit verband is nog van belang dat de verdachte, anders dan de raadsvrouw heeft aangevoerd, wel degelijk de cautie is gegeven.4 Daar komt bij dat de verdachte op 15 maart 2017, bij gelegenheid van zijn eerste verhoor als verdachte, te kennen gaf geen gebruik te willen maken van de aanwezigheid en consultatie van zijn (voormalige) raadsvrouw.5 De verdachte is van de inhoud van deze afgelegde verklaringen ook niet teruggekomen. Mede daarom valt niet in te zien in welk rechtens te respecteren belang de verdachte is geschaad.

(iii). Met haar derde argument valt de raadsvrouw de verlenging van de inverzekeringstelling aan. Volgens haar heeft de officier van justitie uit puur praktische redenen (“het was vrijdag en het Gerecht sluit op vrijdagen om 16:30 uur”) de inverzekeringstelling verlengd. De raadsvrouw heeft deze kwestie echter al voorgelegd aan de rechter-commissaris, die daarop heeft geoordeeld dat van misbruik van recht geen sprake was. Tegen dat oordeel staat geen hogere voorziening open. Het gesloten stelsel van rechtsmiddelen in strafzaken zou op onaanvaardbare wijze worden doorkruist indien bij de behandeling van de zaak ter terechtzitting opnieuw of alsnog een beroep zou kunnen worden gedaan op schendingen bij de inverzekeringstelling die aan de rechter-commissaris zijn of hadden kunnen worden voorgelegd (HR 30 maart 2004, ECLI:NL:HR:2004:AM2533, NJ 2004, 376).

Het verweer wordt dan ook in al zijn onderdelen verworpen.

Nu ook anderszins geen feiten of omstandigheden aannemelijk zijn geworden die de ontvankelijkheid van het openbaar ministerie zouden kunnen aantasten, concludeert het Gerecht dat het openbaar ministerie ontvankelijk is in de strafvervolging van de verdachte. Het Gerecht stelt tot slot vast dat er evenmin redenen zijn voor schorsing van de vervolging.

Partiële vrijspraken

Het Gerecht is van oordeel dat het onder 2 ten laste gelegde voor wat betreft een aantal tijdvakken niet kan worden bewezen. Zo schiet het bewijs tekort om te kunnen vaststellen dat de aangiften van de Belasting op de Bedrijfsomzetten over de maanden december 2013 en oktober 2014 onjuist en/of onvolledig zijn gedaan. In beide maanden werd voor verdachtes eenmansbedrijf meer omzet opgegeven dan via de haven aan omzet was binnengekomen, terwijl uit de stukken niet – ook niet bij benadering – naar voren komt of en zo ja hoeveel omzet via andere klanten was gegenereerd. Verder moet de nihilaangifte voor de maand februari 2015 als juist worden beschouwd, nu geen bewijs voorhanden is dat in die maand met het eenmansbedrijf omzet is behaald. Het bewijs is evenmin toereikend voor zover het ten laste gelegde zich uitstrekt over de maanden juni 2016 en augustus tot en met november 2016. Vastgesteld moet worden dat over de maand juni 2016 geen aangifte is gedaan en dat het op grond van het dossier niet duidelijk is of aangifte is gedaan over de maanden augustus tot en met november 2016. Ten aanzien daarvan kan daarom niet worden bewezen dat de aangiften onjuist en/of onvolledig zijn gedaan, terwijl het louter niet binnen de gestelde termijn doen van aangiften van Belasting op de Bedrijfsomzetten – gezien de verfeitelijking van de tenlastelegging – geen deel uitmaakt van de tenlastelegging. Het gerecht zal de verdachte daarom ten aanzien van deze maanden vrijspreken.

Bewezenverklaring

Op grond van de hierna vermelde redengevende feiten en omstandigheden, de daaraan ten grondslag liggende bewijsmiddelen en de bewijsoverwegingen, in onderling verband en samenhang beschouwd, acht het Gerecht wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het onder 1 en 2 ten laste gelegde heeft begaan, met dien verstande dat:

1.

hij in of omstreeks de periode van 1 januari 2014 tot en met 31 december 2017 in Sint Maarten meermalen telkens al dan niet opzettelijk,

als degene, die ingevolge de Algemene landsverordening landsbelastingen, verplicht was tot het binnen een gestelde termijn doen van aangifte Inkomstenbelasting, dat niet binnen de gestelde termijn en/of onjuist en/of onvolledig heeft gedaan,

immers heeft hij telkens al dan niet opzettelijk nagelaten om binnen de gestelde termijn aangifte Inkomstenbelasting (betreffende de belastingjaren 2013, 2014, 2015 en/of 2016) te doen,

terwijl daarvan het gevolg zou kunnen zijn dat nadeel kan ontstaan voor Sint Maarten;

2.

hij in of omstreeks de periode van 1 juni 2013 tot en met 15 augustus december 2016 in Sint Maarten, meermalen telkens al dan niet opzettelijk,

als degene die ingevolge de Algemene landsverordening landsbelastingen, verplicht was tot het binnen een gestelde termijn doen van aangifte Belasting op Bedrijfsomzetten (Turnover Tax), dat niet binnen de gestelde termijn en/of onjuist en/of onvolledig heeft gedaan,

immers heeft hij telkens al dan niet opzettelijk, in de maandelijkse aangiften Belasting op de Bedrijfsomzetten van [eenmansbedrijf van C] (betreffende de tijdvakken in 2013, 2014, 2015 en/of 2016) een te lage en/of onjuiste bedrijfsomzet vermeld,

terwijl daarvan het gevolg zou kunnen zijn dat nadeel kan ontstaan voor Sint Maarten.

Het Gerecht acht niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is ten laste gelegd dan hierboven is bewezen verklaard, zodat hij daarvan zal worden vrijgesproken.

In de redactie van de tenlastelegging en bewezenverklaring zijn een aantal wijzigingen aangebracht (cursief). De verdachte is daardoor niet geschaad in zijn verdediging.

Bewijsmiddelen 6

Het Gerecht stelt op grond van de inhoud van de wettige bewijsmiddelen, waarnaar in de voetnoten bij dit arrest wordt verwezen, de volgende feiten en omstandigheden vast.

1. De verdachte heeft een eenmansbedrijf opgericht onder de naam [eenmansbedrijf van C]. Dit eenmansbedrijf is op 8 juni 2011 opgericht en geregistreerd in het register van de Kamer van Koophandel en Nijverheid van Sint Maarten en houdt zich volgens de daarin opgenomen gegevens bezig met algemene aanbestedingen. Dit een en ander volgt uit het uittreksel uit het register van de Kamer van Koophandel en Nijverheid d.d. 2 december 2016, zoals hierna weergegeven:

“Date: December 02, 2016

Appearing in the Commercial Register of the Chamber of Commerce & Industry St. Maarten since June 8, 2011 is the company with the tradename: [eenmansbedrijf van C].

Business address: [adres]

Legal form: Sole proprietorship

Date of incorporation: June 8, 2011

Director: [C]

Residing in: [adres]

Position: Owner

Effective: June 8, 2011

Objective of the business: General contracting.” 7

2. In de administratie van [bedrijf in de haven] zijn facturen aangetroffen van [eenmansbedrijf van C] over de periode juni 2012 tot en met november 2016. Deze facturen zijn door middel van cheques uitbetaald aan [eenmansbedrijf van C]. De cheques zijn geïncasseerd en vervolgens op bankrekeningnummers ten name van [eenmansbedrijf van C] gestort, waarna steeds een aanzienlijk deel daarvan contant is opgenomen of naar een andere bankrekening op naam van de verdachte is overgemaakt. 8

3. In het dossier is een overzicht gegeven van de bedragen die op facturen betrekking hebben en door middel van geïncasseerde cheques zijn bijgeschreven op de bankrekeningen van [eenmansbedrijf van C]. In het dossier is eveneens een overzicht gegeven van de voor [eenmansbedrijf van C] gedane aangiften van de Belasting op de Bedrijfsomzetten. Deze overzichten worden hieronder gecombineerd weergegeven.

Jaar

Maand

Datum bijschrijving bankrekening

Bijgeschreven bedrag

Aangifte Belasting op de Bedrijfsomzetten

2013

Juni

27 juni 2013

$ 18.775,40

NAf 17.800,--

Juli

22 juli 2013

22 juli 2013

$ 7.857,90

$ 8.046,60

NAf 17.800,--

Augustus

1 augustus 2013

1 augustus 2013

29 augustus 2013

$ 27.250,--

$ 26.163,--

$ 25.933,--

NAf 17.800,--

September

25 september 2013

$ 27.048,--

NAf 17.800,--

Oktober

17 oktober 2013

18 oktober 2013

$ 2.000,--

$ 27.103,--

NAf 17.800,--

November

22 november 2013

25 november 2013

$ 1.500,--

$ 27.250,--

NAf 17.800,--

2014

Januari

27 januari 2014

$ 19.387,50

NAf 17.800,--

Februari

10 februari 2014

21 februari 2014

$ 27.300,--

$ 25.796,--

NAf 17.800,--

Maart

5 maart 2014

18 maart 2014

$ 27.000,--

$ 26.400,--

NAf 23.679,--

April

8 april 2014

$ 27.100,--

NAf 17.800,--

Mei

27 mei 2014

$ 24.800,--

NAf 17.800,--

Juni

3 juni 2014

17 juni 2014

$ 24.950,--

$ 25.620,--

NAf 17.800,--

Juli

14 juli 2014

$ 27.000,--

NAf 17.800,--

Augustus

13 augustus 2014

21 augustus 2014

28 augustus 2014

$ 26.250,--

$ 25.800,--

$ 21.720,--

NAf 17.800,--

September

4 september 2014

12 september 2014

29 september 2014

$ 25.000,--

$ 21.500,--

$ 24.900,--

NAf 17.800,--

November

3 november 2014

18 november 2014

$ 27.400,--

$ 26.500,--

NAf 17.800,--

2015

Januari

27 januari 2015

$ 19.950,--

NAf 0,--

Maart

9 maart 2015

31 maart 2015

$ 22.000,--

$ 26.550,--

NAf 0,--

April

10 april 2015

$ 24.500,--

NAf 0,--

Mei

18 mei 2015

$ 22.450,--

NAf 0,--

Juni

5 juni 2015

26 juni 2015

$ 24.900,--

$ 26.000,--

NAf 0,--

Juli

31 juli 2015

$ 26.300,--

NAf 0,--

Augustus

14 augustus 2015

$ 27.000,--

NAf 0,--

September

3 september 2015

$ 25.400,--

NAf 0,--

Oktober

15 oktober 2015

$ 25.950,--

NAf 0,--

November

30 november 2015

$ 25.700,--

NAf 0,--

December

7 december 2015

16 december 2015

$ 24.900,--

$ 26.500,--

NAf 0,--

Totaal 2015

$ 348.100,--

2016

Januari

7 januari 2016

15 januari 2016

$ 24.900,--

$ 23.700,--

NAf 0,--

Februari

2 februari 2016

$ 24.500,--

NAf 0,--

Maart

2 maart 2016

22 maart 2016

31 maart 2016

$ 26.300,--

$ 24.900,--

$ 23.500,--

NAf 0,--

April

14 april 2016

$ 25.900,--

NAf 0,--

Mei

26 mei 2016

$ 22.800,--

NAf 0,--

Juli

14 juli 2016

$ 24.900,-- 9

NAf 0,--

4. Uit informatie van de Belastingdienst Sint Maarten van 18 oktober 2016 komt naar voren dat op dat moment over de jaren 2013 tot en met 2016 geen aangiften van de Inkomstenbelasting zijn gedaan.10

5. De verdachte heeft op 2 december 2016 op vragen van de politie onder meer het volgende verklaard:

“[Verbalisant:] Wat is uw grootste klant?

[Verdachte:] De haven en het vliegveld. [Naam bedrijf] was dat ook.

[Verbalisant:] Wie verzorgt uw belastingaangiften van de Turnover Tax voor [eenmansbedrijf van C]?

[Verdachte]: Het laatste jaar is een ramp. Ik heb mijn administratie naar de accountant gebracht en verwacht dat de accountant het in orde maakt. Het is wel zo dat mijn administratie een zootje is.

[Verbalisant:] We hebben de aangiften van de Turnover Tax 2015 van [eenmansbedrijf van C] bekeken. Gebleken is dat er geen omzet aangegeven is. Waarom niet?

[Verdachte:] Dat komt omdat ik geadviseerd was om de eenmanszaak te sluiten en met de N.V. (het Gerecht: de verdachte heeft ook het bedrijf [N.V. van C] opgericht) verder te gaan. Dat heb ik dus nog niet gedaan.

[Verbalisant:] Uit de gegevens van de Belastingdienst blijkt dat [eenmansbedrijf van C] in 2014 een omzet heeft gedraaid van NAf 219.479,--. Uit de facturen van de haven blijkt dat u alleen al van de haven in 2014 $ 306.176,-- aan omzet heeft ontvangen. Wat kunt u hierover verklaren?

[Verdachte:] Als ik een factuur heb voor 100 en kosten voor 50, dan wil ik Tunover Tax betalen over 50.” 11

6. De verdachte heeft ter terechtzitting onder meer het volgende verklaard:

“Ik had verschillende klanten. De haven was een van die klanten. Ik heb vaak met de haven gewerkt. Ik werd via een cheque betaald. Ik incasseerde de cheque, stortte het geld op de bankrekening en betaalde daarvan mensen.” 12

Bewijsoverwegingen

De raadsvrouw heeft bepleit dat de verdachte van de gehele tenlastelegging zal worden vrijgesproken. Zij heeft daartoe aangevoerd dat niet in afdoende mate kan worden vastgesteld of de omzet is gegeneerd met het eenmansbedrijf [eenmansbedrijf van C] of met [N.V. van C]. Daardoor kan niet worden geconcludeerd dat de aangiften van de Belasting op de Bedrijfsomzetten onjuist en/of onvolledig zijn gedaan, aldus de raadsvrouw.

Het Gerecht overweegt als volgt.

Bij de samenstelling van het dossier hebben de verbalisanten zich rekenschap gegeven van het feit dat de verdachte na zijn eenmansbedrijf [eenmansbedrijf van C], ook [N.V. van C] heeft opgericht. In het zaaksdossier wordt daarover immers opgemerkt dat [N.V. van C] buiten beschouwing wordt gelaten.13 Dat blijkt ook bij bestudering van het overzicht, dat als bewijsmiddel 3 deels is opgenomen. Bij dat overzicht bevinden zich verwijzingen naar facturen, die afkomstig zijn van [eenmansbedrijf van C]. Naar het oordeel van het Gerecht kan er daarom van worden uitgegaan dat de omzet ook daadwerkelijk met [eenmansbedrijf van C] is behaald.

Het verweer wordt verworpen.

Ambtshalve overweegt het Gerecht met betrekking tot het opzet van de verdachte als volgt. De verdachte heeft zijn eenmansbedrijf [eenmansbedrijf van C] in 2011 opgericht. Naar eigen zeggen heeft hij van zijn administratie een zootje gemaakt. In de ten laste gelegde periode lijkt de verdachte veelal een standaardbedrag aan omzet te hebben opgegeven. Aangiften van de Inkomstenbelasting heeft hij in het geheel niet gedaan. Uit de verklaring van de verdachte blijkt dat hij slechts over de behaalde winst Turnover Tax heeft willen betalen. Het Gerecht is van oordeel dat gelet op deze omstandigheden wettig en overtuigend kan worden bewezen dat het aan het opzet van de verdachte te wijten is dat aangiften van de Belasting op de Bedrijfsomzetten onjuist en onvolledig zijn gedaan, en dat de aangiften van de Inkomstenbelasting niet binnen de gestelde termijn zijn gedaan.

Kwalificatie en strafbaarheid van de bewezen verklaarde feiten

Het onder 1 bewezen verklaarde is telkens voorzien bij en strafbaar gesteld in artikel 49, eerste lid, aanhef, onder a, en tweede lid, juncto artikel 7, eerste lid, van de Algemene landsverordening landsbelastingen en de artikelen 27 en 28 van de Landsverordening op de inkomstenbelasting.

Het onder 1 bewezen verklaarde wordt daarom als volgt gekwalificeerd:

Ingevolge de Algemene landsverordening landsbelastingen verplicht zijnde tot het binnen een gestelde termijn doen van aangifte, dat opzettelijk niet binnen de gestelde termijn doen, terwijl van het nalaten het gevolg zou kunnen zijn dat nadeel voor Sint Maarten kan ontstaan, meermalen gepleegd.

Het onder 2 bewezen verklaarde is telkens voorzien bij en strafbaar gesteld in artikel 49, eerste lid, aanhef, onder a, en tweede lid, juncto artikel 8, tweede lid, van de Algemene landsverordening landsbelastingen en de artikelen 10, eerste lid, 11, en 12, eerste lid, van de Landsverordening belasting op de bedrijfsomzetten.

Het onder 2 bewezen verklaarde wordt als volgt gekwalificeerd:

Ingevolge de Algemene landsverordening landsbelastingen verplicht zijnde tot het binnen een gestelde termijn doen van aangifte, dat opzettelijk onjuist of onvolledig doen, terwijl van de handeling het gevolg zou kunnen zijn dat nadeel voor Sint Maarten kan ontstaan, meermalen gepleegd.

Het onder 1 en 2 bewezen verklaarde is strafbaar, nu geen feiten of omstandigheden aannemelijk zijn geworden die de strafbaarheid ervan opheffen of uitsluiten.

Strafbaarheid van de verdachte

Er zijn geen feiten of omstandigheden aannemelijk geworden die de strafbaarheid van de verdachte uitsluiten.

De verdachte is daarom strafbaar voor het hiervoor bewezen verklaarde.

Op te leggen straffen

Het Gerecht heeft bewezen verklaard dat de verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het opzettelijk niet binnen de gestelde termijn doen van meerdere aangiften van de Inkomstenbelasting en het opzettelijk onjuist en onvolledig doen van meerdere aangiften van de Belasting op de Bedrijfsomzetten.

De officier van justitie heeft, uitgaande van een soortgelijke bewezenverklaring, gevorderd dat het Gerecht de verdachte daarvoor zal veroordelen tot een gevangenisstraf voor de duur van 15 maanden met aftrek van de tijd die hij in verzekering heeft doorgebracht, alsmede tot een geheel voorwaardelijke geldboete van NAf 250.000,-- met een proeftijd van 2 jaren.

De raadsvrouw heeft erop gewezen dat de verdachte niet eerder met politie en justitie in aanraking is gekomen en dat het tot voor kort niet gebruikelijk was om dit soort zaken bij de strafrechter aan te brengen. Een onvoorwaardelijke gevangenisstraf is daarom naar haar mening niet aangewezen.

Het Gerecht overweegt als volgt.

Bij de bepaling van de op te leggen straf wordt gelet op de aard en de ernst van hetgeen bewezen is verklaard, op de omstandigheden waaronder het bewezen verklaarde is begaan en op de persoon van de verdachte, zoals een en ander bij het onderzoek ter terechtzitting naar voren is gekomen. Daarbij wordt rekening gehouden met de ernst van het bewezen verklaarde in verhouding tot andere strafbare feiten, zoals die onder meer tot uitdrukking komt in het daarop gestelde wettelijke strafmaximum en de straffen die voor soortgelijke feiten worden opgelegd.

Het Gerecht heeft in zijn eerdere vonnissen in het kader van de strafoplegging het volgende als uitgangspunt genomen: “Bij de heffing van belastingen zijn in het algemeen gewichtige gemeenschapsbelangen betrokken. Met belastingheffing wordt immers beoogd dat het desbetreffende land, in dit geval Sint Maarten, geldmiddelen verschaft die voor zijn instandhouding en taakvervulling noodzakelijk zijn. De verdachte heeft door zijn handelen deze gemeenschapsbelangen geschonden. Zulk gedrag leidt er uiteindelijk toe dat andere, bonafide belastingplichtigen meer belasting moeten betalen. Dit klemt temeer in een kleine gemeenschap, zoals die van Sint Maarten. Het spreekt immers voor zich dat naarmate de gemeenschap kleiner is, de begroting kleiner is en daarmee de impact van belastingontduiking groter is. In een tijd zoals deze, waarin Sint Maarten de verwoestende werking van orkaan Irma te boven probeert te komen, is het extra wrang dat de verdachte met zijn constructiebedrijf op deze schaal belasting heeft ontdoken. In zoverre is de forse strafeis van de officier van justitie niet onbegrijpelijk te noemen.

Tegelijkertijd kan het Gerecht de ogen niet sluiten voor het feit dat het in de Caribische delen van ons Koninkrijk zelden is voorgekomen dat een verdachte voor enkel en alleen belastingfraude voor de strafrechter is gebracht. Dat hierin verandering is gekomen, houdt evident verband met de start van het Team Bestrijding Ondermijning. Er is simpelweg financiële onderzoekscapaciteit vrijgemaakt om deze als ondermijning getypeerde zaken te kunnen aanpakken. De traditie van niet-vervolging is daarmee doorbroken. Op het moment van de bewezen verklaarde belastingontduiking bestond die traditie echter nog en daarom is – anders dan in het Nederlandse deel van het Koninkrijk waar ernstige belastingdelicten al sinds jaar en dag voor de strafrechter worden gebracht en een onvoorwaardelijke gevangenisstraf daarvoor bepaald niet uitzonderlijk is – oplegging daarvan hier te lande minder voor de hand liggend. Dat blijkt ook uit de eerste zaak die het Team Bestrijding Ondermijning voor de rechter heeft gebracht. In de zaak Saffier tegen de (voormalig) president van de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten, die ook van belastingfraude werd verdacht, vorderde het openbaar ministerie geen onvoorwaardelijke gevangenisstraf (vgl. Gerecht in eerste aanleg van Curaçao 17 november 2017, ECLI:NL:OGEAC:2017:167). Waar in de toekomst mogelijk een onvoorwaardelijke gevangenisstraf als uitgangspunt zal gaan gelden voor belastingfraudeurs, zal het Gerecht, behoudens uitzonderlijke gevallen, op dit moment een ander uitgangspunt nemen.”

De officier van justitie heeft zich tegen deze laatste overwegingen verzet.

Volgens hem is het onjuist dat in Caribisch Nederland eigenlijk nooit vervolging wordt ingesteld voor een kale belastingontduiking en zelfs als dat wel juist zou zijn, zou die omstandigheid niet strafmatigend mogen werken.

Het Gerecht is na reflectie in raadkamer tot de conclusie gekomen dat aan de overwegingen moet worden vastgehouden. Wat de officier van justitie naar voren heeft gebracht, weerlegt de overwegingen niet. De twee eerdere vonnissen van het Gerecht die de officier van justitie heeft aangehaald en waarin louter een vervolging wegens belastingontduiking aan de orde was, spreekt de zeldzaamheid van dit soort vervolgingen nog niet tegen. Dat klemt te meer nu het om twee samenhangende zaken gaat (het betreft feiten gepleegd door een onderneming en haar managing director/enig aandeelhouder), die bovendien in het geheel niet te vergelijken zijn met de zaken die tegen de verdachte en zijn medeverdachten zijn aangebracht. Waar in de aangehaalde zaken kennelijk tot vervolging is beslist nadat diverse administratieve boetes waren opgelegd, zijn de onderhavige zaken voortgekomen uit een zuiver strafrechtelijk onderzoek. In dat opzicht lijkt overigens een misverstand te schuilen. De officier van justitie liet ter terechtzitting weten dat de overwegingen van het Gerecht suggereren dat specifiek onderzoek is gedaan naar belastingontduiking, terwijl de verdenkingen van belastingontduiking in feite de bijvangst waren van een omvangrijk onderzoek naar fraude en corruptie. Volgens het Gerecht ligt die suggestie niet in zijn overwegingen besloten. De wijze van opsporing en de uitkomsten daarvan – in het kader van de ontvankelijkheid van het openbaar ministerie zijn daaraan al overwegingen gewijd – maken het openbaar ministerie bevoegd tot vervolging en rechtvaardigen die vervolging ook, maar veranderen niet dat het in het verleden zelden is voorgekomen dat dit soort zaken voor de strafrechter werden gebracht.

Een ander misverstand dat kennelijk is gerezen, is dat met de overwegingen een matiging van de straf is beoogd. Dat is niet het geval. De overwegingen moeten worden gezien in het licht van de strenge eisen die aan het opleggen van een onvoorwaardelijke gevangenisstraf worden gesteld (daarvoor moeten ingevolge artikel 402, vijfde lid, Sv in het bijzonder de redenen worden opgegeven).

De officier van justitie heeft tegen de overwegingen van het Gerecht ook ingebracht dat vergelijking met de zaak Saffier waarin de verdachte [voormalig president van de Centrale Bank] is vrijgesproken, niet opgaat. Het Gerecht stelt vast dat het openbaar ministerie blijkens zijn schriftelijke aantekeningen van het requisitoir in die zaak bewezen achtte dat “[de voormalig president van de Centrale Bank] op meer tijdstippen in de periode van 28 maart 2007 tot en met 23 maart 2015 op de Nederlandse Antillen en in Curaçao opzettelijk als degene die ingevolge de Algemene landsverordening landsbelastingen verplicht was tot het binnen een gestelde termijn doen van aangifte Inkomstenbelasting, de aangiften Inkomstenbelasting, als in de tenlastelegging genoemd, over de aangiftevakken 2006 tot en met 2014 onjuist heeft gedaan door een te laag persoonlijk inkomen op te geven, terwijl daarvan het gevolg zou kunnen zijn dat nadeel voor de Nederlandse Antillen en voor Curaçao kon ontstaan.”

In het kader van de strafmaat gaf het openbaar ministerie te kennen de overtuiging te hebben dat [de voormalig president van de Centrale Bank] welbewust en met gebruikmaking van zijn positie de Belastingdienst en daarmee de Nederlandse Antilliaanse en Curaçaose gemeenschap voor een bedrag van circa 5.5 miljoen Antilliaanse guldens heeft benadeeld. Tevens verweet het openbaar ministerie [de voormalig president van de Centrale Bank] dat het geld van zijn pensioenstichting direct werd gebruikt ten behoeve van zichzelf. Desondanks achtte het openbaar ministerie een onvoorwaardelijke gevangenisstraf niet geïndiceerd. Het gerecht vermag niet in te zien dat deze zaak niet kan worden vergeleken met de zaak tegen de verdachte. Immers, beide zaken betreffen een aanzienlijke belastingfraude gedurende een lange periode met een verdachte die een blanco strafblad heeft. De omstandigheid dat de verdachte geen vergelijkbare maatschappelijke positie bekleedt, kan bezwaarlijk in zijn nadeel werken.

Het Gerecht heeft zich voor de vraag gesteld of het bewezen verklaarde handelen van de verdachte een uitzonderlijk geval is dat het opleggen van een onvoorwaardelijke gevangenisstraf rechtvaardigt. Het gerecht is tot de conclusie gekomen dat die vraag ontkennend moet worden beantwoord. Weliswaar is een aanzienlijk bedrag aan belasting ontdoken, maar het heeft er alle schijn van dat de verdachte slechts een fractie van het geld voor zichzelf heeft behouden. In weerwil van hetgeen de officier van justitie ter terechtzitting naar voren heeft gebracht, zal het Gerecht de vraag in hoeverre sprake is geweest van frauduleus handelen, in de zaak van de verdachte buiten beschouwen laten. Op grond van dit onderzoek kan het Gerecht dat niet met voldoende zekerheid vaststellen. De verdachte komt op het Gerecht over als een harde werker. Dat de door hem gefactureerde werkzaamheden niet of slechts ten dele zijn verricht, is onvoldoende aangetoond om het in zijn nadeel te laten meewegen.

Het Gerecht weegt daarentegen wel mee dat de Belastingdienst naar alle waarschijnlijkheid de nodige maatregelen zal treffen om de door de verdachte verschuldigde Belasting op de Bedrijfsomzetten en Inkomstenbelasting alsnog te incasseren. Het Gerecht betrekt voorts bij de straftoemeting dat de verdachte een blanco strafblad heeft en dat hij inzicht lijkt te hebben in het laakbare van zijn handelen.

Het voorgaande laat onverlet dat de bewezen verklaarde belastingfraude bijzonder ernstig is en dat de strafrechtelijke reactie naar het oordeel van het gerecht niet alleen deze ernst moet onderstrepen, maar ook dienstbaar moet zijn aan het voorkomen van nieuwe strafbare feiten.

Het Gerecht is gelet daarop tot de slotsom gekomen dat in het geval van de verdachte allereerst een werkstraf voor de duur van 180 uren (subsidiair 90 dagen vervangende hechtenis) en daarnaast een voorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 12 maanden met een proeftijd van 3 jaren passend en geboden is.

Ten aanzien van de aard van de werkstraf overweegt het Gerecht nog als volgt. In aanmerking genomen dat de bewezen verklaarde belastingontduiking ziet op met een constructiebedrijf behaalde omzet en winst, verdient het aanbeveling dat de te verrichten werkzaamheden plaatsvinden in het kader van de wederopbouw van Sint Maarten na de orkaan Irma.

Toepasselijke wettelijke voorschriften

De op te leggen straffen en maatregel zijn, behalve op de reeds aangehaalde wettelijke voorschriften, gegrond op de artikelen 1:19, 1:20, 1:21, 1:45, 1:46 en 1:136 van het Wetboek van Strafrecht , zoals deze luidden ten tijde van het bewezen verklaarde.

BESLISSING

Het Gerecht:

verklaart wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het onder 1 en 2 ten laste gelegde heeft begaan;

verklaart niet bewezen hetgeen aan de verdachte meer of anders is ten laste gelegd en spreekt hem daarvan vrij;

kwalificeert het bewezen verklaarde als hiervoor omschreven;

verklaart het bewezen verklaarde strafbaar en de verdachte daarvoor strafbaar;

veroordeelt de verdachte tot een taakstraf, bestaande uit een werkstraf voor de duur van 180 (honderdtachtig) uren, indien niet naar behoren verricht te vervangen door 90 (negentig) dagen hechtenis;

beveelt dat de tijd die door de verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in voorarrest is doorgebracht, bij de uitvoering van de opgelegde taakstraf in mindering zal worden gebracht, naar de maatstaf van 2 (twee) uren taakstraf per in voorarrest doorgebrachte dag;

veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 12 (twaalf) maanden;

bepaalt dat de gevangenisstraf niet ten uitvoer zal worden gelegd, tenzij de rechter later anders mocht gelasten omdat de verdachte zich voor het einde van een proeftijd van 3 (drie) jaren aan een strafbaar feit heeft schuldig gemaakt.

Dit vonnis is gewezen door de rechter, mr. T.E. van der Spoel, bijgestaan door mr. A.P. Verhaegh, zittingsgriffier, en op 17 april 2018 in tegenwoordigheid van voornoemde griffier uitgesproken ter openbare terechtzitting van het Gerecht in Curaçao met een directe beeld- en geluidsverbinding met het gerechtsgebouw in Sint Maarten.

1 Hierna wordt, tenzij anders vermeld, telkens verwezen naar ambtsedige – en door de desbetreffende verbalisant(en) in de wettelijke vorm opgemaakte – processen-verbaal en overige geschriften, die als bijlagen zijn opgenomen in de verschillende onderdelen (algemeen dossier, zaaksdossier en persoonsdossier) van het einddossier dat door het Team Bestrijding Ondermijning in de zaak van de verdachte is opgemaakt.

2 Bevel tot inverzekeringstelling d.d. 15 maart 2017, pagina 190 en 191 van het persoonsdossier; proces-verbaal van huiszoeking ter inbeslagname d.d. 30 november 2016, pagina 163 en 164 van het zaaksdossier.

3 Zie Landsverordening houdende algemene bepalingen van formeel belastingrecht (Algemene landsverordening Landsbelastingen), P.B. 2001, no. 89; Staten van de Nederlandse Antillen, Zitting 2000-2001, 2446, nr. 3. De toelichting bij artikel 55 luidt als volgt: “In hun hoedanigheid van opsporingsambtenaar dienen de belastingambtenaren ten spoedigste proces-verbaal op te maken van de door hen opgespoorde strafbare feiten of van hetgeen door hen bij opsporing is verricht of bevonden. In geval van binnentreden wordt zelfs binnen een voorgeschreven termijn van twee etmalen een proces-verbaal opgemaakt. In het kader van een doelmatige werkverdeling tussen het Openbaar Ministerie en de belastingadministratie is voorgeschreven dat alle ter zake van fiscale delicten opgemaakte processen-verbaal worden ingezonden naar de Directeur. De belastingadministratie heeft daarmee een belangrijke invloed op de vervolging. Ingeval bijzondere middelen zijn toegepast, (zoals het betreden van een woning tegen de wil van de bewoner) is de Directeur gehouden altijd het proces-verbaal aan de officier van justitie in te sturen. Het staat het Openbaar Ministerie overigens vrij in geval van belastingfraude op andere grond te vervolgen dan op basis van deze landsverordening. De officier behoeft dan niet het voortouw aan de Directeur te laten. Besluit het Openbaar Ministerie een zaak niet te vervolgen, dan wordt het dossier teruggestuurd aan de Directeur, die de zaak dan administratief kan afhandelen.”

4 Proces-verbaal van verhoor getuige [C] d.d. 1 december 2016, pagina 1 van het zaaksdossier; proces-verbaal van 2e verhoor getuige [C] d.d. 2 december 2016, pagina 7 van het zaaksdossier.

5 Proces-verbaal van verhoor verdachte d.d. 18 maart 2017, pagina 9 van het zaaksdossier;

6 Ieder bewijsmiddel is, ook in zijn onderdelen, slechts gebruikt tot bewijs van dat bewezen verklaarde feit, of die bewezen verklaarde feiten, waarop het blijkens zijn inhoud betrekking heeft.

7 Geschrift, te weten een uittreksel uit het register van de Kamer van Koophandel en Nijverheid (Commercial Register of the Chamber of Commerce and Industry St. Maarten, d.d. 2 december 2016, pagina 219 (documentcode D-377) van het zaaksdossier.

8 Overzichtsproces-verbaal van bevindingen d.d. 2 november 2017, pagina 3, 8, 14 tot en met 17; proces-verbaal van verdenking d.d. 27 februari 2017, pagina 173, .

9 Overzichtsproces-verbaal van bevindingen d.d. 3 november 2017, pagina 15 tot en met 17 van het zaaksdossier.

10 Overzichtsproces-verbaal van bevindingen d.d. 3 november 2017, pagina 17; geschrift, te weten een schrijven van de Belastingdienst Sint Maarten, d.d. 18 oktober 2016, pagina 201 (documentcode D-199).

11 Proces-verbaal van 2e verhoor getuige [C] d.d. 2 december 2016, pagina 7 en 8 van het zaaksdossier.

12 Verklaring van de verdachte ter terechtzitting van 27 maart 2018, zoals die eventueel later – indien tegen dit vonnis hoger beroep wordt ingesteld – in het proces-verbaal van die terechtzitting zal worden weergegeven.

13 Overzichtsproces-verbaal van bevindingen d.d. 3 november 2017, pagina 3 van het zaaksdossier.